Không nỗ lực – nguồn gốc của bình yên
- Thứ bảy - 16/10/2021 00:43
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Không nỗ lực, không cố gắng thì không mâu thuẫn, không có thêm gánh nặng nội tâm, không khổ đau phát sinh thêm. Bất cứ nỗ lực thay đổi nào cũng là sự đấu tranh, mâu thuẫn, và trở thành gánh nặng nội tâm làm đau khổ sinh ra nhiều hơn.
***
Nếu đã trải qua nhiều thứ nhưng vẫn không bắt gặp cái mà ta đang mong mỏi, thì dầu thêm một thứ cũng không nhiều, bớt một thứ cũng không ít. Sao không thử?
.jpg)
Chúng ta bị xã hội ảnh hưởng, cho rằng lúc nào cũng phải nỗ lực không ngừng, để chiến thắng, để hơn thua, để trở thành điều gì đó. Nhưng hãy để ý xem, có khi nào ta nỗ lực khi cười thoải mái không, khi uống một ly rượu ngon cùng đám bạn, ngắm nhìn một khuôn mặt đẹp, khi ta thả hồn vào gió mây trước một cánh đồng xanh mát, êm dịu. Những khoảnh khắc hạnh phúc ngắn ngủi đó đều không có nỗ lực, đau khổ mà ta chịu thường ngày, có phải thế không?
Nơi nào có nỗ lực, nơi đó có đau khổ. Nơi nào có nỗ lực, nơi đó có chán ghét. Do đó, việc đầu tiên trước mọi sự là không nên nỗ lực thay đổi hiện trạng của tâm, dù là nóng giận, đau khổ hay bất hòa... vì càng nỗ lực càng đau khổ. Không nỗ lực để không tạo thêm đau khổ, không làm xấu đi tình trạng hiện tại đã là một thành công lớn rồi.
Trong sự hỗn loạn của nội tâm, ta không thể quan sát rõ ràng chuyện gì đang xảy ra, mà phần lớn bị sự rối loạn kéo đi, mất tỉnh táo, mất chú tâm. Trong suốt chặng đường học hỏi về bản thân cần lấy sự không nỗ lực, không cố gắng làm gốc, căn bản, làm nơi bắt đầu cho việc quan sát suy nghĩ và nơi quay về khi nội tâm quá hỗn loạn. Nếu trong lòng ta đang khó chịu thì trước tiên phải giữ nguyên tình trạng, không để mọi thứ xấu hơn, sau đó mới làm những việc cần làm để cải thiện. Nếu đương lúc khó chịu này chưa dứt mà khó chịu khác đã sinh ra thì việc ta làm để cải thiện cảm xúc liệu có nghĩa gì, có phải vậy không? Không nỗ lực, không cố gắng thì không mâu thuẫn, không có thêm gánh nặng nội tâm, không khổ đau phát sinh thêm. Bất cứ nỗ lực thay đổi nào cũng là sự đấu tranh, mâu thuẫn, và trở thành gánh nặng nội tâm làm đau khổ sinh ra nhiều hơn.
Cho nên nói không nỗ lực là điều “ít nhất” mà một người cần phải có nếu muốn bình an.
Bắt ép người khác làm theo chuẩn mực nào đó không phải là bắt bản thân họ nỗ lực hay sao? Ta nỗ lực ta đau khổ, không lẽ người khác nỗ lực họ không đau khổ, khó chịu hay sao? Cứ để họ tự nhiên là chính mình, không nỗ lực thì họ sẽ không đau khổ, họ sẽ thấy thoải mái. Cách thường thấy nhất để một người ghét ta là bắt họ nỗ lực làm những điều ta muốn họ làm, nhưng họ không muốn. Nỗ lực khiến người khác chán ghét, vì điều đó khiến họ căng thẳng và bất hạnh. Có phải vậy không?
Vài năm trước, tôi bị mất ngủ. Tôi cố gắng ngủ, nhưng chỉ nhắm mắt để đó mà không tài nào ngủ được. Cơ thể mệt mỏi rã rời. Tâm trí căng thẳng tột độ. Suốt một thời gian dài 4 tháng. Điều tất nhiên xảy đến là tôi rất sợ buổi đêm. Ban ngày dù đi đâu làm gì trong lòng tôi cũng chờ chực nghĩ về sự đau khổ về đêm mà tôi sẽ phải gánh chịu. Tôi tìm hiểu sách vở về giấc ngủ và cố thuyết phục mình, dỗ dành giấc ngủ. Vì sợ cảm giác không thể đi vào giấc ngủ khi mọi người đều đã ngủ hết, nên tôi lên giường ngủ rất sớm với hy vọng tự lừa bản thân là thời gian nằm lâu thì giấc ngủ sẽ đến. Tôi thiền, hít thở, đếm cừu... nhưng mọi thứ đều chỉ để che giấu đi sự sợ hãi mà không mang lại hiệu quả, thậm chí còn khiến mọi việc tệ hơn. Sâu thẳm trong lòng tôi biết mình đang làm sai, nhưng không biết sai cái gì. Mỗi buổi sáng mở mắt biết mình vừa ngủ được một giấc dậy tôi đều rất vui mừng, vì một phép màu nào đó đã khiến tôi ngủ thiếp đi.
Một thời gian sau vào đêm nọ, sau khi đã cố gắng kiệt sức và quá mệt mỏi dỗ dành giấc ngủ nhưng vẫn không ngủ được, tôi buông xuôi, không nỗ lực, cố gắng ngủ nữa và tự nhủ chỉ cần mình nhắm mắt, thư giãn thì ngày mai mình vẫn sống được. Đến khi mở mắt ra đã là buổi sáng tinh sương, tôi rất xúc động vui mừng vì biết mình đã ngủ ngon. Những đêm sau đó, tôi cũng không nỗ lực và hoàn toàn chấp nhận hiện tại của mình không chút gượng ép lừa dối bản thân, cứ thế giấc ngủ đến thật tự nhiên. Từ đó đến nay, không bao giờ tôi bị mất ngủ nữa.
***
Nếu đã trải qua nhiều thứ nhưng vẫn không bắt gặp cái mà ta đang mong mỏi, thì dầu thêm một thứ cũng không nhiều, bớt một thứ cũng không ít. Sao không thử?
Chúng ta bị xã hội ảnh hưởng, cho rằng lúc nào cũng phải nỗ lực không ngừng, để chiến thắng, để hơn thua, để trở thành điều gì đó. Nhưng hãy để ý xem, có khi nào ta nỗ lực khi cười thoải mái không, khi uống một ly rượu ngon cùng đám bạn, ngắm nhìn một khuôn mặt đẹp, khi ta thả hồn vào gió mây trước một cánh đồng xanh mát, êm dịu. Những khoảnh khắc hạnh phúc ngắn ngủi đó đều không có nỗ lực, đau khổ mà ta chịu thường ngày, có phải thế không?
Nơi nào có nỗ lực, nơi đó có đau khổ. Nơi nào có nỗ lực, nơi đó có chán ghét. Do đó, việc đầu tiên trước mọi sự là không nên nỗ lực thay đổi hiện trạng của tâm, dù là nóng giận, đau khổ hay bất hòa... vì càng nỗ lực càng đau khổ. Không nỗ lực để không tạo thêm đau khổ, không làm xấu đi tình trạng hiện tại đã là một thành công lớn rồi.
Trong sự hỗn loạn của nội tâm, ta không thể quan sát rõ ràng chuyện gì đang xảy ra, mà phần lớn bị sự rối loạn kéo đi, mất tỉnh táo, mất chú tâm. Trong suốt chặng đường học hỏi về bản thân cần lấy sự không nỗ lực, không cố gắng làm gốc, căn bản, làm nơi bắt đầu cho việc quan sát suy nghĩ và nơi quay về khi nội tâm quá hỗn loạn. Nếu trong lòng ta đang khó chịu thì trước tiên phải giữ nguyên tình trạng, không để mọi thứ xấu hơn, sau đó mới làm những việc cần làm để cải thiện. Nếu đương lúc khó chịu này chưa dứt mà khó chịu khác đã sinh ra thì việc ta làm để cải thiện cảm xúc liệu có nghĩa gì, có phải vậy không? Không nỗ lực, không cố gắng thì không mâu thuẫn, không có thêm gánh nặng nội tâm, không khổ đau phát sinh thêm. Bất cứ nỗ lực thay đổi nào cũng là sự đấu tranh, mâu thuẫn, và trở thành gánh nặng nội tâm làm đau khổ sinh ra nhiều hơn.
Cho nên nói không nỗ lực là điều “ít nhất” mà một người cần phải có nếu muốn bình an.
Bắt ép người khác làm theo chuẩn mực nào đó không phải là bắt bản thân họ nỗ lực hay sao? Ta nỗ lực ta đau khổ, không lẽ người khác nỗ lực họ không đau khổ, khó chịu hay sao? Cứ để họ tự nhiên là chính mình, không nỗ lực thì họ sẽ không đau khổ, họ sẽ thấy thoải mái. Cách thường thấy nhất để một người ghét ta là bắt họ nỗ lực làm những điều ta muốn họ làm, nhưng họ không muốn. Nỗ lực khiến người khác chán ghét, vì điều đó khiến họ căng thẳng và bất hạnh. Có phải vậy không?
Vài năm trước, tôi bị mất ngủ. Tôi cố gắng ngủ, nhưng chỉ nhắm mắt để đó mà không tài nào ngủ được. Cơ thể mệt mỏi rã rời. Tâm trí căng thẳng tột độ. Suốt một thời gian dài 4 tháng. Điều tất nhiên xảy đến là tôi rất sợ buổi đêm. Ban ngày dù đi đâu làm gì trong lòng tôi cũng chờ chực nghĩ về sự đau khổ về đêm mà tôi sẽ phải gánh chịu. Tôi tìm hiểu sách vở về giấc ngủ và cố thuyết phục mình, dỗ dành giấc ngủ. Vì sợ cảm giác không thể đi vào giấc ngủ khi mọi người đều đã ngủ hết, nên tôi lên giường ngủ rất sớm với hy vọng tự lừa bản thân là thời gian nằm lâu thì giấc ngủ sẽ đến. Tôi thiền, hít thở, đếm cừu... nhưng mọi thứ đều chỉ để che giấu đi sự sợ hãi mà không mang lại hiệu quả, thậm chí còn khiến mọi việc tệ hơn. Sâu thẳm trong lòng tôi biết mình đang làm sai, nhưng không biết sai cái gì. Mỗi buổi sáng mở mắt biết mình vừa ngủ được một giấc dậy tôi đều rất vui mừng, vì một phép màu nào đó đã khiến tôi ngủ thiếp đi.
Một thời gian sau vào đêm nọ, sau khi đã cố gắng kiệt sức và quá mệt mỏi dỗ dành giấc ngủ nhưng vẫn không ngủ được, tôi buông xuôi, không nỗ lực, cố gắng ngủ nữa và tự nhủ chỉ cần mình nhắm mắt, thư giãn thì ngày mai mình vẫn sống được. Đến khi mở mắt ra đã là buổi sáng tinh sương, tôi rất xúc động vui mừng vì biết mình đã ngủ ngon. Những đêm sau đó, tôi cũng không nỗ lực và hoàn toàn chấp nhận hiện tại của mình không chút gượng ép lừa dối bản thân, cứ thế giấc ngủ đến thật tự nhiên. Từ đó đến nay, không bao giờ tôi bị mất ngủ nữa.
